• ŞARK İSTİKLAL MAHKEMESİ KARARLARI 1925-1927
İstiklal Mahkemeleri, Cumhuriyet'in kuruluşundan itibaren, hep bir "Demokrasinin Kılıcı" olarak tepemizde sallanıp durdu. 1949 yılına kadar devrim kanunlarının uygulanması, korunması ve muhaliflerin sindirilmesinin en önemli baskı unsuru olarak kullanıldı.Özel bir kanunla kurulmuşlardı. Üyeleri hukukçu değildi. İdam kararları TBMM denetiminin dışındaydı; özetle astığı astık, kestiği kestikti. Bu mahkemelerin içinde en çok öeşhurlarından birisi Şark İstiklal Mahkemesi'dir.Şark İstiklal Mahkemesi 1925-1927 tarihleri arasında, iki yıl boyunca Diyarbakır, Elazığ, Urfa ve Malatya'da faaliyet gösterdi. 10 yaşındaki çocuktan 100 yaşındaki ihtiyara kadar her yaşta ve her cinsten insanı yargıladı. Toplam 86 davaya baktı; 956 dosya kapsamında 798 karar vererek 5025 kişi hakkında hüküm verdi.Yargılamalarda 2663 kişiyi berat etti, 9 kişiyi sınır dışı ederken 96 kişiye ceza vermeden İsyan Bölgesinin dışına çıkardı, 435 kişi hakkında idam kararı verdi, 105 kişinin davasını ölümleri sebebiyle düşürdü.

Elinizdeki kitap, Şark İstiklal Mahkemesinde sanık olarak yargılanan 5025 kişinin künyeleri, doğum tarihleri, suçları, haklarında verilen hüküm ve kararlar, cezaların infaz şekli, sürgünlerin mecburi isyana tabi tutuldukları yerleri içeren 252 sayfalık bir cetvel tanzim edilerek ilave edilmiştir.Kararların gerekçe ve hükümlerine ait kısımları ise orijinal diline müdahale edilmeden Osmanlıcadan Latin harflerine çevrilerek hazırlanmıştır.

Mahmut Akyürekli'nin bu mahkemenin kuruluşunu, yapısını ve işlevini anlatan "Şark İstiklal Mahkemesi 1925-1927" adlı bir başka çalışması da yayınevimizce neşr edilmiştir.